De octopus is een van die dieren waar je over blijft nadenken als je foto’s ziet van zijn bijzondere lichaam. Als koppotig dier behoort hij tot de weekdieren, maar hij lijkt visu- eel meer op een soort fantasiedier dan op iets wat je normaal op school leert. Met zijn acht flexibele armen waar zuignappen over de hele lengte zitten, is het dier uitstekend aangepast aan het leven in de oceaan.
Bij de meeste dieren denk je aan één hart en bijvoorbeeld vier poten. De octopus zit heel anders in elkaar. Wat meteen opvalt zijn de acht ledematen rondom zijn kop. Ze worden vaak tentakels genoemd, maar strikt genomen zijn het armen. Echt tentakels zoals bij sommige inktvissen hebben alleen zuignappen aan het uiteinde, terwijl de armen van een octopus zuignappen over de hele lengte hebben.
Die armen gebruikt een octopus op allerlei manieren. Ze helpen hem bij het grijpen van voedsel, het voelen van de ondergrond en zelfs bij het lopen. Soms lijken de armen wel een eigen leven te leiden want ze hebben veel neuronen en kunnen informatie verwerken zonder dat de hersenen zich daarmee bemoeien.
Je vraagt je misschien af hoeveel harten een octopus eigenlijk heeft. In tegenstelling tot mensen en de meeste andere dieren heeft een octopus er niet één maar drie. Twee van deze harten, de zogenaamde branchiale harten, pompen bloed naar de kieuwen. Dat zijn de organen waarmee de octopus zuurstof uit het water haalt. Het derde hart, het systemische hart, zorgt ervoor dat het zuurstofrijke bloed door de rest van het lichaam wordt rondgepompt.
Een interessant ding hierbij is dat het systemische hart soms stopt met kloppen terwijl de octopus zwemt. Zwemmen kost veel energie en dan gebruikt de octopus liever zijn armen om over de bodem te kruipen dan te zwemmen met zijn mantel.
Veel mensen zeggen dat een octopus acht tentakels heeft. Dat klopt niet helemaal als je naar de biologische terminologie kijkt; een octopus heeft acht armen. In het algemeen worden deze acht armen wel vaak tentakels genoemd omdat ze op het eerste gezicht op tentakels lijken. In vergelijking heeft bijvoorbeeld een pijlinktvis ook twee echte tentakels naast acht armen.
Kortom, de octopus heeft acht ledematen, die functioneel gebruikt worden voor bewegen, voedsel zoeken en interactie met zijn omgeving. Ze zijn enorm flexibel en voorzien van zuignappen die niet alleen aanraking mogelijk maken maar ook helpen prooien vast te pakken.
De armen spelen een centrale rol in het dagelijks leven van een octopus. Daarmee kruipt hij over de zeebodem, tast het omgevingsmateriaal af en onderzoekt het alles wat hij tegenkomt. Naast dat hij met zijn armen voelt en grijpt, kan hij ook via straalaandrijving zwemmen, waarbij water krachtig uit zijn mantel wordt geperst.
De combinatie van zijn hart- en bloedstelsel zorgt ervoor dat een octopus zowel energiezuinig als flexibel kan bewegen. Door zijn drie harten en unieke bloed dat koper in plaats van ijzer bevat, is zijn systeem aangepast aan het leven op grote diepte en in uiteenlopende zeeomstandigheden.
Een octopus leert je dat de natuur verrassend anders kan zijn dan wat je verwacht bij landdieren. Met drie harten werkt zijn lichaam op een andere manier, en de acht armen maken hem tot een opmerkelijke bewoner van de oceaan. Door dit alles is het dier een fascinerend onderwerp voor iedereen die geïnteresseerd is in het leven onder water, van jonge onderzoekers tot volwassenen die meer willen weten over hoe ander leven georganiseerd kan zijn.
Terug naar overzicht